Javascript DHTML Drop Down Menu Powered by dhtml-menu-builder.com
ناوچەكە بەرەو وەرچەرخانێكی ئاڵۆزتر

فەرید ئەسەسەرد
ناوچەكە بەرەو وەرچەرخانێكی ئاڵۆزتر

نوسینی: فەرید ئەسەسەرد

پاش تەقینەوەی جبەخانەكانی حەشدی شەعبی لە عیراق، ترسی ئەوە هەیە بازنەی گرژییەكانی ناوچەكە فراوانتر بێ‌. زۆربەی زانیارییەكان ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن كە رووداوەكە دەستی ئیسرائیلی تێدایە. ئاماژەكانی ناو ئیسرائیلیش ئەم شرۆڤەیە پشتڕاست دەكەنەوە. بەڵام بەكردەوە، ئەنجامدانی ئەم جۆرە ئۆپەراسیۆنانە لە ناو عیراق، بە قازانجی ئیسرائیل ناشكێتەوە. یەكەم، لە رووی تاكتیكییەوە، ئەم گورزانە زیانێكی گەورە بە تواناكانی حەشد ناگەیەنن و دووەم، ئەم گورزانە دەشێ‌ ببنە زیاتر بەستنەوەی عیراق بە ئێرانەوە. پێناچێ‌ ئەمەش دوور بێ‌ لە بیركردنەوەی سەركردەكانی ئیسرائیل. كەواتە ئەوەی زۆرتر رێی تێدەچێ‌ ئەوەیە كە هەنگاوەكە كورتبینیی تێدایە و زۆرتر پەیوەندیی بە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی ئیسرائیلەوە هەیە كە تێیدا بنیامین نتنیاهۆ هیوا لەسەر بردنەوەی هەڵدەچنێ‌ و بۆ راكێشانی سەرنجی دەنگدەران پێویستی بە كردەوەیەكی نائاسایی هەیە.
ئەگەر ئەم گورزانە ببنە هۆی زیاتر لێك نزیكبوونەوەی عیراق و ئێران، ئەمە بەم مانایە دێت كە ئێران سەركەوتنێكی تری بەدەست هێناوە، بە شێوەیەكی گشتی، سیاسەتی دەرەوەی ئێران لە ماوەی دوو مانگی رابردوودا چەند سەركەوتنێكی بەرچاوی بەدەست هێناوە. چەسپاندنی رۆڵی خۆی لە كەنداو و ئازادكردنی كەشتییە نەوتهەڵگرەكەی لە جەبەل تارق، بە سەركەوتنی باش بۆ ئێران دەژمێردرێن. بەڵام سەركەوتووترین دەستكەوت كە لەم دواییەدا ئێران بەدەستی هێناوە، بێلایەن كردنی ئیماراتە بە ئەندازەیەك كە ئێستا پەیوەندیی ئێران و ئیمارات لەوە تێپەڕیوە كە بە گرژ و دوژمنانە بژمێردرێ‌. ئەمەش وای لە ئیمارات كردووە نەختێك خۆی لە سەركێشییەكانی سعودیە دوور بخاتەوە.
ئیمارات ئەزمونێكی سەركەوتووی لە پەرەپێداندا هەیە، بەڵام لە سیاسەتی دەرەوەدا زۆر سەركەوتوو نەبووە. لەبەر هۆیەكی نەزانراو، ئیمارات لەم دواییەدا بەلای ئەوەدا دایشكاند كە رۆڵێكی گەورەتر لە توانای خۆی لە بواری پەیوەندیی نێودەوڵەتیدا بگێڕێ‌. ئەمەش لە دوو مەسەلەدا تووشی تێوەگلانی كرد. یەكێكیان، لە دژایەتیكردنی ئێران و ئەوی تر لە پشتگیریكردنی سعودیە لە یەمەن. ئێستا دروستكەرانی سیاسەتی دەرەوەی ئیمارات لە هەوڵی ئەوە دان وڵاتەكەیان لە هەردوو تێوەگلان رزگار بكەن.
ئیماراتییەكان دەزانن لە كاتی سەرهەڵدانی هەر روبەڕوبونەوەیەكی چەكدار لە كەنداو، كەس بەقەد ئەوان زیانمەند نابێ‌. تەنانەت هەڕەشەی حوسییەكان سەبارەت بە گواستنەوەی شەڕ بۆ ناو ئیمارات، هاوشێوەی سعودیە، ئیماراتی تۆقاند.
لە هەلومەرجی ئێستادا سیاسەتی ئیمارات لە یەمەن، تەواو جیاوازە لە سیاسەتی سعودیە. ئیمارات پشتیوانی لە سەرۆك عەبد رەبوو مەنسور هادی ناكا كە ئاوارەیە و لە ئوتێلێكی ریازەوە سەرۆكایەتیی یەمەن دەكات، لە كاتێكدا سعودییەكان بە هەموو قورساییەوە پشتگیریی هادی دەكەن. ستراتیجی ئیمارات لەم رووەوە تەواو پێچەوانەی سیاسەتی سعودییەكانە.
ئیمارات پشتیوانی لە ئەنجومەنی راگوزەری باشوور دەكات. ئەمەش بەم واتایە دێت كە ئیمارات پشتیوانی لە دروستكردنەوەی كۆماری باشووری یەمەن دەكات كە پایتەختەكەی عەدەن بوو.
ئیمارات لەم مەسەلەیەدا لەگەڵ ئێران و حوسییەكان یەكدەگرێتەوە. ئێران بوونی یەمەنێكی یەكگرتووی بەلاوە گرنگ نییە، چونكە شیعە زەیدییدكان تێیدا نابنە گروپێكی زاڵ. ئیماراتیش پێی وایە گەڕانەوە بۆ سیستمی دوو یەمەن (یان سێ‌) دەرفەتی جێگیركردنی دەسەڵاتی خۆی لە باشوور بۆ دەڕەخسێنێ‌. بوونی دوو یەمەن، لە قازانجی حوسییەكانیشدایە، چونكە دەرفەتی فەرمانڕەوایی كردنی باكووریان بۆ دەڕەخسێنێ‌.
دروستبوونی درز لە پەیوەندیی نێوان ئیمارات و سعودیە و پشتگیریی ئیمارات لە هێزەكانی ئەنجومەنی راگوزەری باشوور، گۆڵێكی ترە كە ئێران لە سعودیەی دەكات. چاوەڕوان دەكرێ‌ لە كۆتاییدا سعودییەكانیش پشتیوانی لە سیستمی دوو یەمەن بكەن، كە ئەمەش بەكردەوە بەم مانایە دێت كە دەبێ‌ رەزامەند بن بە رادەستكردنی باكووری یەمەن بە حوسییەكان.
لە راستیدا ستراتیجی ئیمارات لە ستراتیجی سعودیە روونترە. ئیمارات دەربازبوون لە جەنگی یەمەن بە دابەشكردنەوەی یەمەنەوە دەبەستێتەوە. ئەمەش دەرچوونێكی شەرافەتمەندانە لە یەمەن هەم بۆ ئیمارات دەستەبەر دەكات هەم بۆ سعودیە. بەڵام ئەم ستراتیجەی ئیمارات بەندە بە راگەیاندنی كۆماری باشووری یەمەن. بەبێ‌ راگەیاندنی سەربەخۆیی باشووری یەمەن، ئیمارات هیچی چنگ ناكەوێ‌.
بەكردەوە، ئەمە لە بەرژەوەندیی سعودییەكانیشدایە و رێیان پێ‌ دەدا وا خۆیان نیشان بدەن كە لانی كەم توانیویانە بەشە گەورەكەی یەمەن لە حوسییەكان رزگار بكەن. ئەوەی ئەوسا بەلای سعودییەكانەوە گرنگ دەبێ‌، دوو مەسەلەیە: یەكێكیان دوورخستنەوەی باكووری یەمەنە لە ئێران و ئەوی تر هێشتنەوەی بچووكترین رووبەری زەوییە بۆ حكومەتی سەنعا. تەنانەت ئەگەر باكووری یەمەنیش پەیوەندییە بەهێزەكانی لەگەڵ ئێران بهێڵێتەوە، سعودیە دەتوانێ‌ خۆی لەگەڵ ئەم مەسەلەیە بگونجێنێ‌.
ئەم سیناریۆیەی ئیمارات چاكترین خزمەت بە سعودیە دەگەیەنی و جەنگێكی لە كۆڵ دەكاتەوە كە چوار ساڵە تێوەی گلاوە و هێشتا سەركەوتنی تێدا بەدەست نەهێناوە.  
Print