Javascript DHTML Drop Down Menu Powered by dhtml-menu-builder.com
دۆسێی ئیسلام        ژماره‌ 8
ژیان و ئیسلام و میانڕەوی

فەرید ئەسەسەرد

كۆنفرەنسی ئەم دوایییەی دایەلۆگی ئیسلامیی مەككە كەدەوربەری 500 بیریارو زانای ئیسلام بە شدارییان تێدا كرد، پەیامێكی دیاریكراوی پێ‌ بوو، ئەویش ئەوەیە كەئیسلام ئادگارێكی شارستانیی هەیە. لێرەدا ئەركی ئەم كۆنفرەنسە گێڕانەوەی متمانەیە بەئیسلام وەك ئاینێكی خاوەن پەیامێكی شارستانی.

لەم سەروبەندەدا دوو خاڵا هەیە كە لەم بوارەدا راكێشانی سەرنج بەلایاندا بایەخێكی تایبەتی هەیە. یەكێكیان ئەوەیە كەتوندڕەوەكان لەڕەوتی هەڵسوڕانیاندا ئیسلامێكیان بەجیهان ناساند كەتەواو جیاوازە لەو ئیسلامەی كەسەدان ساڵە لەئارادایەو بونە هۆی لەكەداركردنی ناوبانگی‌و پیشاندانی وەك ئاینێكی شەڕخوازی بێ‌ بەزەییی دژ بەهەمو نیشانەكانی پێشكەوتن‌و پەرەپێدان. جیهان هەرگیز دیمەنەكانی سەربڕینی مرۆڤ و خۆتەقاندنەوە لەناو پاسی پڕ نەفەرو شەقامی پڕ پیادەو مزگەوتی پڕ نوێژكەری لەبیر ناچێتەوە. جیهان ئەوەی لەم دیمەنانە هەڵكڕاند كەئیسلام لەشمشێرو دەمامك‌و ریشی درێژو خۆتەقاندنەوەو سەربڕین بەولاوە هیچی تر نیە.

لەم گۆشە نیگایەوە گێڕانەوەی متمانە بەئیسلام ئەركێكە كۆششی چڕتری دەوێ‌ چونكە دیاردە كۆمەڵایەتییەكان ساغیان كردۆتەوە كە لەدەستدانی متمانە كەمترین كات‌و گێڕانەوەی زۆرترینی دەوێ‌.
خاڵی دووەم ئەوەیە كە لەم هەلومەرجەی ئەمڕۆدا ئیسلام لەجەنگێكی جیهانیدا تێوەگلاوەو هەڵسوڕانی توندڕەوەكان هەمو رۆژئاوای وروژاندوە. تیۆریی ئیسلام بەرامبەر بەڕۆژئاوا هێشتا بانگەشەی بۆ دەكرێ‌. ناساندنی ئیسلام وەك ئاینێك كە لەجەنگێكی درێژخایەندایە شتێكە لەبەرژەوەندیی ئیسلام دا نیە چونكە ئیسلام وا نیشان دەدا كەئاینی جەنگەو موسڵمانان وا دەناسێنێ‌ كەئەركەكەیان لەناوبردنی شارستانێتیی رۆژئاوایە.

بەڵام هاوكێشەكە هەندێ‌ شتی تازەی تێدا دەركەوتووە گرنگترینیان ئەوەیە كەجیهانی ئیسلام وردە وردە خەریكە دەچێتە سەر ئەو باوەڕەی كەئیسلام قازانج لەڕوبەڕونەوەی رۆژئاوا ناكاو لەبری ئەوەی هەوڵا بدرێ‌ ناكۆكییەكان بەزەبروزەنگ یەكلا بكرێنەوە، دەكرێ‌ هانا بۆ دایەلۆگ ببرێ‌. ئەمە خۆی لەخۆیدا خاڵێكی پرشنگدارە لەمەسەلەكەدا چونكە سەرباری ئەوەی كەتیۆریی ((ئیسلام بەرامبەر بەڕۆژئاوا)) رەت دەكاتەوە، تیۆرییەكی تازە دادەهێنێ‌ كە لەتێكی بانگەشە بۆ ((میانڕەوی بەرامبەر بەتوندڕەوی))دەكاو لەتەكەی تری بانگەشە بۆ ((دایەلۆگی نێوان ئیسلام‌و رۆژئاوا)) دەكا وەك بەشێكی دایەلۆگی نێوان شارستانێتییەكان.

ئەم رەوشە تازەیەی خەریكە لەناو ئیسلام دا پەیدا دەبێ‌، بەپێچەوانەی رەوشی توندڕەوییەوە، بانگەشە بۆ خۆشیی ژیان دەكاو هاوسەنگییەكیش لەنێوان پەرستن‌و خۆشیی ژیان دروست دەكا. بەپێچەوانەی ئەوەی كەتوندڕەوەكان دەیكەن‌و ژیان لەبەر چاوی پەیڕەوەكانیان دەخەن‌و وایان لێ‌ دەكەن مەرگ‌و كوشتنیان لا پیرۆز بێ‌، رەوشە تازەكە دەیەوێ‌ موسڵمان بباتە سەر ئەو باوەڕەی كەخوا بەخۆڕایی ژیانی پێ‌ نەبەخشیوەو ئەركی سەرەكیی لەژیاندا پاش پەرستنی خوا، ئاوەدان كردنەوەیە نەك تێكدان. لەبەرچاو خستنی ژیان كەناوەڕۆكی سیاسەتی توندڕەوەكانە، پەیڕەوێكی دژ بەژیان دروست دەكاو هەمو چەشنە بەهایەكی مرۆڤانەی لێ‌ دادەماڵێ‌.

لێرەدا، ئەركی میانڕەوی دەبێتە گێڕانەوەی متمانە بەژیان‌و بانگەشەكردن بۆ ئەوەی كەچێژ وەرگرتن لەژیان جگە لەوەی كەدژی رێساكانی پەرستن نیە، نیعمەتێكیشە خوا بەمرۆڤی بەخشیوەو پێویستە لەسەر مرۆڤ بیپارێزێ‌.
Print